Psychologia on-line
Anonimowość, profesjonalizm, bezpieczeństwo Płatności

Płatności

Masz pytanie?
Skontaktuj się z nami!



                        zapomniałeś hasła? załóż konto
Jesteś tutaj: Strona główna » Czy wiesz że?

Mechanizmy obronne

Mechanizmy obronne [Demence mechanisms], pojęcie stosowane najpierw w psychoanalizie, później szerzej w psychologii i psychiatrii w odniesieniu do sposobów, w jaki ego broni się przed żądaniami id.

Id to prymitywna, nieświadoma część osobowości – zbiornik podstawowych popędów. Działa on irracjonalnie, na zasadzie impulsu i domaga się ekspresji oraz natychmiastowej gratyfikacji nie rozważając, czy to, czego pragnie jest realnie możliwe, społecznie pożądane lub akceptowane moralnie. Sferą id rządzi zasada przyjemności, bezładna pogoń za gratyfikacją, szczególnie za przyjemnością seksualną, fizyczną i emocjonalną, której trzeba doświadczyć tu i teraz, nie dbając o konsekwencje

Superego jest magazynem wartości jednostki, zawiera wyuczone społecznie postawy moralne. Superego odpowiada z grubsza naszemu potocznemu pojęciu sumienia. Rozwija się w miarę jak dziecko uznaje za własne wartości zakazy rodziców i innych dorosłych dotyczące niepożądanych społecznie działań. Jest to wewnętrzny głos nakazów i zakazów.

Superego zawiera także ego idealne, wizję jednostki na temat tego, jaką osobą powinna starać się zostać. Toteż superego często pozostaje w konflikcie z id. Id pragnie czynić to, co przyjemne, podczas gdy superego, działające zgodnie z zasadą moralności, nalega na czynienie tego, co właściwe.

Ego to aspekt jaźni zakorzeniony w rzeczywistości, jest ono arbitrem konfliktu między impulsami id i wymaganiami superego. Ego reprezentuje osobiste poglądy jednostki na rzeczywistość fizyczną i społeczną – jej świadome sądy na temat przyczyn i konsekwencji zachowań. Jednym z zadań ego jest wybór takich działań, które zaspokoją impulsy id bez niepożądanych konsekwencji.

Ego rządzi się zasadą realizmu, która przekłada racjonalne wybory nad wymagania przyjemności. I tak na przykład ego będzie hamować impuls do ściągania na egzaminie z powodu obawy przed konsekwencjami przyłapania i zastąpi to rozwiązanie nakazem pilniejszej nauki przed następnym egzaminem lub podlizywania się egzaminatorowi. Podczas gdy id i superego pozostają w konflikcie, który byłby przynajmniej częściowo satysfakcjonujący dla obu. Jednakże w miarę jak ciśnienie ze strony id i superego rośnie, strukturze ego jest coraz trudniej wypracować optymalny kompromis.

Wyparcie i obrona ego: czasami taki kompromis między id i superego wymaga „nałożenia pokrywy” na id (putting a lid on the id). Pragnienia skrajne zostają wypchnięte ze świadomości w zacisze nieświadomości. Wyparcie jest to proces psychologiczny służący ochronie jednostki przed skrajnym lękiem lub poczuciem winy z powodu impulsów, myśli i wspomnień nieakceptowanych i (lub) takich, które niebezpiecznie byłoby wyrażać. Ego nie zdaje sobie sprawy ani z cenzurowanych treści umysłowych, ani z procesu wypierania, który utrzymuje informacje poza świadomością. Wyparcie uważa się za najbardziej podstawowy z rozmaitych sposobów, których chwyta się ego w obronie przed inwazją zagrażających impulsów i myśli.

Mechanizmy obrony ego są to strategie umysłowe używane przez ego do obrony przed ustawicznym konfliktem między impulsami id, które domagają się wyrażenia, a wymaganiem superego by je odrzucić. W teorii psychoanalitycznej uznaje się te mechanizmy za nieunikniony przejaw psychicznych zmagań jednostki z potężnymi konfliktami wewnętrznymi.

Bardziej ogólnie, jest to wzorzec uczuć, myśli czy zachowań pojawiających się w odpowiedzi na spostrzegane psychiczne zagrożenie, co umożliwia stosującej go sobie uniknąć świadomości konfliktu lub wywołujących lęk idei czy pragnień.


Główne mechanizmy ego:

Fantazja: gratyfikacja nie spełnionych pragnień w dokonaniach imaginacyjnych (powszechną formą są „sny na jawie”).


Formowanie reakcji przeciwnych: zapobieganie ekspresji niebezpiecznych pragnień przez przyjmowanie przeciwstawnych im postaw i typów zachowania, które służą jako „zapory”.


Identyfikacja: poprawa poczucia własnej wartości przez utożsamianie się z inną osobą lub instytucją często o wybitnej pozycji.


Izolacja: odłączenie ładunku emocjonalnego od bolesnych sytuacji albo separacja niezgodnych postaw we wzajemnie nieprzenikliwych przegródkach, (co pozwala nigdy nie myśleć równocześnie o postawach pozostających w konflikcie i nie dostrzegać związku).


Projekcja: obarczanie winą za własne trudności osób przez przypisanie im własnych „zakazanych” pragnień.


Przemieszczenie: rozładowanie stłumionych uczuć, zazwyczaj wrogości, na obiektach mniej niebezpiecznych niż te, które pierwotnie wzbudziły emocje.


Racjonalizacja: próby dowiedzenia, że własne zachowanie jest „racjonalne” i uzasadnione, a więc warte aprobaty własnej i innych.


Regresja: wycofanie się do wcześniejszych poziomów rozwojowych, co pociąga za sobą bardziej dziecinne reakcje i zazwyczaj obniżenie poziomu aspiracji.


Sublimacja: gratyfikacja lub rozładowanie nie zaspokojonych pragnień seksualnych przez zastępczą aktywność nieseksualną, akceptowaną społecznie w kulturze jednostki.


Wyparcie: wypychanie bolesnych lub niebezpiecznych myśli ze świadomości, utrzymywanie ich w nieświadomości, uznaje się za najbardziej podstawowy z mechanizmów obronnych.


Zaprzeczanie rzeczywistości: ochrona jaźni przed nieprzyjemnymi faktami przez odmowę dostrzegania ich.

powrót